Laplace Şeytanı

     Bir parayı havaya attığınız zaman yazı mı yoksa tura mı geleceğini bilebilir miyiz? Evet; ama bu “bilmek”ten çok şanslı bir tahmindir sadece, kesinlikle daha fazlası değildir. Peki ya böyle bir şeyi hesaplayabilecek bir gücünüz olsaydı; attığınız paranın ne geleceğini, sayısal lotoda çıkacak numaraları ya da evden dışarı çıktığınızda başınıza gelecek talihsizlikleri veya karşılaşacağınız tanıdıkları önceden bilmeniz gibi bir şansınızın olduğunu düşünün...


     Laplace’ in savunucusu olan Pierre Simon Laplace 1749 yılı Mart ayında Fransa’da doğmuş 1827 yılında 78 yaşında vefat eden bir bilim adamıdır. Astronomi ve matematik alanında büyük çalışmaları vardır ancak onu gözde kılan en büyük çalışması “Laplace Şeytanı” adını verdiği olasılıklar üzerine kurulu bulunan kuramıdır. Laplace bu konuda "evrendeki tüm doğa olayları ve o anki varlıkların konumunu bilen ve bunun hesabını yapabilen biri için gelecek aynen geçmiş gibi gözünün önündedir" Demiştir. Bunu bir nevi gelecekteki kısa zaman dilimlerini bilmek olarak adlandırabiliriz.

     Bir örnekle açıklamak gerekirse bozuk parayı havaya atıp tuttuğumuzda yazı gelme veya tura gelme olasılığı %50 dir. Bir başka deyişle tura gelme olasılığı %50 ama tura gelmeme olasılığı da %50 dir. Laplace ise bu bozuk parayı havaya atarken rüzgarın şiddeti, paranın boyutu ve durumu gibi özellikleri beynimizde hızlı bir şekilde işlediğimizde %50 olan olasılığı %99 a kadar çıkarabileceğimizi söylüyor. Buda demek oluyor ki parayı havaya atarken bahsettiğim hesaplar yapılırsa istediğimiz gibi yazı veya tura getirtebiliriz. Havaya attığımız paranın yazı mı yoksa tura mı geleceğini; hava akımı, elin açısı, elin yüksekliği, paraya uygulanan kuvvet, paranın alaşımı ve yerin şekli (paranın yere düştüğü kabul edilirse) gibi fiziksel faktörleri hesaplarsak kolayca(!) bulabiliriz. Bunu hesaplamak oldukça güçtür, hatta mümkün değildir; ama bu şansa bağlı olduğunu göstermez. Aradaki bu ince farkı görmemiz lazım, hesaplayamamamız hesaplanamayacağı anlamına gelmez.

     Herkesin aklına bu teori ile geleceği görmek mümkün mü gibi bir soru gelebilir. Hemen cevap vereyim “kesinlikle hayır” çünkü gaybı Allah’tan başka kimse bilemez.

Kuran-ı Kerimde şöyle buyurmuştur:

“Gaybın anahtarları O'nun katındadır, onları O'ndan başkası bilmez, karada ve denizde olanları O bilir ve bir yaprak düşmez ki, onu O bilmesin; ne toprağın karanlıklarında bir tane, ne de kuru ve yaş hiçbir şey yoktur ki, o herşeyi açıklayan Kitap'ta bulunmasın.”

     Açıkça ifade edildiği gibi geleceği Allah’tan başkası bilemez ancak Allah insanoğluna beyin gibi muhteşem bir yardımcı vermiştir. Beynimiz ruhumuza hizmet etmekte ve onu güçlendirmektedir. Günümüzde bilim adamları beynimizin %4-5 gibi bir kısmını kullandığımızı söylemektedir. Eğer insanoğlu beynini daha iyi kullanmayı becerebilirse Laplace Şeytanı gerçek olacaktır. Çünkü Laplace Şeytanı tamamen beyin gücünü kullanarak tüm doğa hareketlerinin olası olasılıklarını hesaplamayla gerçekleşebilir. Şöyle ki, yolda yürüyorsunuz yanınızdan araçlar geçiyor siz her geçen aracın hızını, hava durumunu, yol durumu ve bunlar gibi kaza etkenlerini tahmin edebilirseniz yolun ilerisinde oluşabilecek bir kazayı tahmin edebilirsiniz veya arkadan gelen aracın önden giden araçla mesafesini hesaplayıp karşıdan karşıya geçebilirsiniz. İşte Laplace Şeytanı bunu söylemektedir, tüm olasılıklar hesaplandığında olasılıksız kavramını ortadan kaldırmak büyük bir olasılıktır!

     1700 lerin başında Londra da dünyaya gelen De Moivre Determinizm olarak adlandırılan görüşüyle “hiç bir şey belirsiz değildir, her şey kendinden önceki bir sebebin sonucudur” demektedir. Bunu da kendi ölümüyle kanıtlamıştır. De Moivre ölmeden bir süre önce her gün 15 dk fazla uyuduğunu anladı, her geçen gün 15 dk fazla uyuyordu, De Moivre bunu şöyle hesapladı eğer her gün 15 dk fazla uyuyorsa 24 saat uyuduğu gün ölecekti bu da 27 Kasım 1754 gününü gösteriyordu ve söylediği gibi o gün öldü.

     Her zaman destekleyip söylediğim gibi beynimiz bize verilen emanettir, insanoğlu onu güzel kullanırsa başaramayacağı hiçbir şey yoktur.

(02 03 2011 Tarihli Gazete Köşe Yazım)

2 yorum:

  1. LAPLACE ŞEYTANI İLGİNÇ SEVDİM YAZIYI KARDEŞİM

    YanıtlaSil
  2. Gzl bi arastirma.
    Birde beynimizi nasi daha ii kullanabiliriz we gelistirebilirz onun aciklamasini yaparmisiniz..
    slmlar

    YanıtlaSil

Değerli yorumunuz için teşekkür ederim.
Süleyman GÜÇLÜ